Akordeon

Akordeon çalmaya nasıl başlanır?

Akordeon iki elin tamamen farklı işler yaptığı bir enstrümandır: sağ el melodiyi klavyede ya da düğmelerde çalar, sol el bas ve akor düğmelerine basarken körüğü açıp kapatır. İlk haftalar alışılmadık gelir, ama düzeni anlayınca sol eldeki yüz yirmi düğme bile mantıklı bir haritaya dönüşür.

Kısa cevap

Başlangıç için piyano klavyeli, 48 ya da 72 baslı bir akordeon yeterlidir; çocuklar için daha küçük modeller vardır. Sol el düğmeleri Stradella düzenindedir: Do bas düğmesi kabartmalıdır, sıralar ana bas, karşı bas, majör, minör ve yedili akorlardan oluşur. Körük yavaş ve düzgün açılıp kapanmalı, yön değişimi ölçü başlarında yapılmalıdır.

Akordeonun parçaları

  • Sağ el (tiz) bölüm: piyano klavyeli ya da düğmeli (kromatik) olabilir. Piyano biliyorsanız klavyeli akordeon çok hızlı öğrenilir.
  • Sol el (bas) bölüm: tek bir düğmeyle bas notası ya da tam bir akor çalan düğme sıraları.
  • Körük: ses kanatlarına hava gönderen, açılıp kapanan bölüm. Sesin gücünü ve ifadeyi körük belirler; akordeonda nefesin karşılığıdır.
  • Register düğmeleri: aynı tuşa basıldığında hangi ses kanatlarının (sıralarının) çalacağını seçer, böylece ses rengi değişir.

Kaç baslı akordeon alınmalı?

Bas sayısı sol eldeki düğme sayısıdır ve akordeonun büyüklüğünü, ağırlığını ve çalınabilecek repertuvarı belirler.

Bas sayısıDüzenKimin için
48 bas12 sütun × 4 sıraçocuklar ve ilk yıl; hafif ve küçük
72 bas12 sütun × 6 sırayetişkin başlangıç; bütün akor türleri var
96 bas16 sütun × 6 sırailerleyen öğrenciler
120 bas20 sütun × 6 sıratam boy; profesyonel repertuvar

Ağırlık modele göre değişir; tam boy 120 baslı akordeonlar genellikle 10 kilogramın üzerindedir. Almadan önce enstrümanı takıp birkaç dakika çalmayı deneyin.

Sol eldeki düğmelerin düzeni (Stradella)

Standart bas düzeninde düğmeler, sütunlar beşli aralıklarla (beşliler çemberine göre) sıralanacak şekilde dizilir: Do sütununun bir üstü Sol değil, Fa; bir altı Sol'dür. Yani yan yana iki sütun arasında beşli aralık vardır ve akorlar arasındaki en yaygın geçişler el neredeyse hiç kaymadan yapılır.

Her sütunda, körüğe yakın taraftan dışa doğru sıralar genellikle şöyledir:

  • Karşı bas (terzbas): ana basın büyük üçlüsü (Do sütununda Mi).
  • Ana bas: sütunun notası (Do). Do düğmesinin üstünde, el bakmadan bulabilsin diye bir kabartma vardır.
  • Majör akor: tek düğmeyle Do majör.
  • Minör akor: Do minör.
  • Dominant yedili: Do7.
  • Eksik yedili: Do eksik yedili (72 bas ve üstünde).

Duruş ve körük

  • Oturarak başlayın; akordeon sol bacağınıza otursun, sırtınız dik olsun.
  • Kayışları sol omuzda biraz daha kısa ayarlayın; akordeon hafifçe sola yaslanır ve sol el körüğü rahat çeker.
  • Körüğü yavaş ve düzgün açın; ses gücü hızdan gelir. Açarken ve kaparken ses aynı güçte çıkmalı.
  • Yön değiştirmeyi ölçü başlarında ya da cümle aralarında yapın; cümlenin ortasında değiştirmek sesi böler.
  • Hava düğmesiyle (sol eldeki ses çıkarmayan düğme) körüğü sessizce kapatmayı öğrenin.

İlk haftanın alıştırmaları

  1. Sağ el: Do majör dizisini (Do Re Mi Fa Sol La Si Do) körüğü açarken çıkın, kaparken inin. Metronom 60 BPM'de, her vuruşa bir nota.
  2. Sol el: kabartmalı Do bas düğmesini bulun, sonra hemen altındaki majör akor düğmesini. Gözünüz kapalıyken bas – akor – bas – akor çalın.
  3. 2/4 kalıbı: Do bas, Do majör akor (bas – akor). Sonra aynısını Sol ve Fa sütunlarında yapın.
  4. 3/4 (vals) kalıbı: bas – akor – akor. Bas düğmesine uzun, akor düğmelerine kısa basın.
  5. İki el birlikte: sağ elde basit bir melodi (örneğin Do – Re – Mi – Do), solda Do bas ve akor. Önce çok yavaş.

Akordeonla hangi müzikler çalınır?

Akordeon halk müziklerinden tangoya, Fransız musette'inden Latin müziğe, caza ve pop düzenlemelere kadar geniş bir alanda kullanılır. Türk müziğinde de düğünlerde, fasıl ve oyun havalarında sık duyulur. Erman Türkeli akordeonu caz, Latin, Türk müziği ve pop projelerinde çalıyor; Utrecht'teki stüdyosunda da akordeon dersi veriyor.

Sık sorulan sorular

Akordeon öğrenmek zor mu?

İlk aylarda en zor kısım iki elin ve körüğün birlikte çalışmasıdır. Piyano bilenler sağ eli hemen çözer; sol eldeki düğmeler düzenli bir harita olduğu için birkaç haftalık çalışmayla yerleşir. Düzenli kısa çalışmalar (günde 20-30 dakika) uzun ama seyrek çalışmalardan daha hızlı ilerletir.

Piyano klavyeli mi, düğmeli akordeon mu almalıyım?

Piyano çalıyorsanız ya da piyanoya da geçmek istiyorsanız piyano klavyeli akordeon daha kolay bir başlangıçtır. Düğmeli (kromatik) akordeonlar aynı boyutta daha geniş ses aralığı sunar ve bazı müzik türlerinde yaygındır; öğretmeninizin sistemine göre seçmek en iyisidir.

Kaç yaşında akordeona başlanır?

Çocuk boyu akordeonlarla 6-7 yaşlarında başlanabilir. Enstrümanın ağırlığı belirleyicidir: çocuğun rahat taşıyabileceği, genellikle 48 baslı ya da daha küçük bir model seçilmelidir. Yetişkinler için yaş sınırı yoktur.

Akordeon dersi almak gerekir mi?

Körük tekniği ve sol el düzeni gibi temel konularda baştan doğru alışkanlık edinmek için birkaç ders bile çok fark yaratır; yanlış duruş ya da körük alışkanlığı sonradan zor düzelir. Utrecht ve çevresindeyseniz Erman Türkeli'nin derslerine bakabilirsiniz.

Kaynaklar

Bütün rehber yazıları